Halve dag stadstour: Haarlem

Duur: ~4 uur
Beste tijd: Ochtend; zaterdag de beste markt
Vervoer: Te voet

Overzicht

Haarlem is Amsterdams elegante buurstad — slechts 20 minuten per trein — met een prachtig middeleeuws centrum, een van de beste kleine kunstmusea ter wereld en een levendig marktplein. De stad trekt veel minder toeristen dan Amsterdam, wat zorgt voor een ontspannener sfeer. Haarlem was de woonplaats van Frans Hals en een belangrijk centrum van de Hollandse Gouden Eeuw.

Route

1. Grote Markt (20 minuten)

Kom aan op de Grote Markt, Haarlems hoofdplein, gedomineerd door de imposante Grote Kerk van Sint-Bavo. Op zaterdag staat het plein vol met kramen met bloemen, kaas en streetfood. De 15e-eeuwse kerk is een van de grootste van Nederland.

Het beroemde Müller-orgel in Sint-Bavo werd in 1766 bespeeld door de jonge Mozart. Ook Händel bezocht het instrument. Toegang tot de kerk is gratis.

2. Grote Kerk van Sint-Bavo (30 minuten)

Ga naar binnen en bewonder het hoge gotische interieur en het imposante Christian Müller-orgel uit 1738 — 5.000 pijpen, 60 registers en 30 meter hoog. In de zomer zijn er op dinsdag- en donderdagmiddag orgelconcerten.

3. Teylers Museum (1,5 uur)

Op 5 minuten lopen van de Grote Markt ligt het Teylers Museum, het oudste museum van Nederland (opgericht 1784). De neoklassieke ovale zaal is op zichzelf al een bezienswaardigheid. De collectie omvat fossielen, wetenschappelijke instrumenten, mineralen en tekeningen van Oude Meesters zoals Michelangelo en Raphael. Uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.

4. Oever van de Spaarne (20 minuten)

Loop langs de Spaarne achter Teylers. De rivieroevers met de oude pakhuiskranen en de Waag vormen een van de mooiste gevelrijen van Haarlem. Steek de Gravestenenbrug over voor het mooiste uitzicht.

5. Frans Hals Museum (1 uur)

Eindig bij het Frans Hals Museum in het Oudemannenhuis, het voormalige hofje waar de schilder zijn laatste jaren doorbracht. Het museum bezit de grootste collectie groepsportretten van Hals — monumentale doeken van Haarlems schutterijen, geschilderd met een losse, bijna moderne penseelstreek die eeuwen zijn tijd vooruit was.

Het tweede onderdeel van het Frans Hals Museum (Hal) ligt aan de Grote Markt, vlak bij het station.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

Station Haarlem ligt op 10 minuten lopen van de Grote Markt. Directe treinen rijden elke 10–15 minuten vanuit Amsterdam Centraal.

Geschiedenis & Weetjes

• Haarlem, New York. De wijk Harlem in New York City is vernoemd naar Haarlem — Nederlandse kolonisten stichtten in 1658 de nederzetting Nieuw Haarlem aan de noordpunt van het eiland Manhattan.
• Het Müller-orgel. Het orgel van Sint-Bavo uit 1738 heeft 5.068 pijpen, 60 registers en is 30 meter hoog. Mozart bespeelde het in 1766 op 10-jarige leeftijd. Händel bezocht het speciaal om het te bespelen. Het geldt als een van de mooiste barokorgels ter wereld.
• Frans Hals en losse penseelstreken. Frans Hals (ca. 1582–1666) was een voorloper van de impressionisten met zijn vrije, bijna schetsachtige penseelstreek — 200 jaar voor zijn tijd. Hij schilderde sommige van zijn grootste werken op 80-jarige leeftijd, terwijl hij van armenzorg leefde. Zijn laatste meesterwerken werden geschilderd voor de instelling die hem liefdadigheid verleende.
• Teylers Museum. Opgericht in 1784 door zijdehandelaar Pieter Teyler van der Hulst, is het het oudste museum van Nederland. Teylers nalatenschap bepaalde dat het wetenschap en kunst gelijkelijk moest dienen — het bezit nog steeds originele wetenschappelijke instrumenten van pioniers in elektriciteitsonderzoek.
• De Haarlemmermeer. Het grote meer ten zuidwesten van Haarlem werd tussen 1848 en 1852 drooggelegd voor landbouwgrond. Schiphol Airport ligt nu op de bodem ervan, meters onder zeeniveau.
• Haarlems bier. De Nederlandse brouwerstraditie was eeuwenlang grotendeels gecentreerd in Haarlem. In de middeleeuwen werd Haarlems bier over heel Noord-Europa geëxporteerd en als diplomatiek geschenk gebruikt.